LİBERALİZM YAZILARI -2-

chil11e1

“Destan dinlemeye hevesli olanlar tatillerini bir başka yerde geçirsinler, zira, Şili’de «şiirsel bir hayal dünyası» bulamayacaklar.”

1970 yılında Salvador Allende’nin önderliğindeki Halk Birliği’nin seçimleri kazanması ve Salvador Allende’nin devlet başkanlığı görevine gelmesinin ardından, Allende ile bir mülakatlar serisi gerçekleştirme fırsatı bulan Régis Debray, bu görüşmelerden derlediği eserinin önsözüne yukarıdaki cümleyle başlıyor (Eser ilk olarak 1971 yılında basıldıysa da, Türkiye’deki yayınevleri kitaba ancak Halk Birliği Hükümeti’nin askeri darbeyle görevden uzaklaştırılmasıyla ilgi gösterdi. Türkçe’ye “Allende Anlatıyor” ismiyle çevrilen eser, 1973 yılında May Yayınları tarafından basıldı).

Gerçekten de, Debray’ın belirttiği gibi, 1971’in Şili’si – kıtaaşırı sosyalistlerin hayallerindekinin aksine – sosyalist rejime pürüsüz bir geçiş yapmıyordu. Romantik öngörüler bir yana, yönetimdeki Halk Birliği Hükümeti (Unitad Popular) demokratik seçimlerle işbaşına gelmiş olmasına karşın, yürütme erki dışında hakimiyet kuramamanın sıkıntısını çekiyor, bir yandan sosyalist programını uygulamaya koymaya çalışırken, bir yandan da iç ve dış karşıt unsurlarla mücadele ederek rejimi ayakta tutmaya çabalıyordu.

Hikayenin sonu mâlumunuz; 4 Kasım 1970’te Devlet Başkanlığı görevine başlayan Salvador Allende ve beraberindeki Halk Birliği Hükümeti, 11 Eylül 1973’teki askeri darbeyle devrildi. Halk Birliği’ni deviren Cunta Hükümeti 1990’a dek Şili’deki demokrasinin önünü tıkamakla kalmadı, tüm dünyadaki sol iktidarlara (veya iktidar hedefiyle popüler siyaset yapanlara) önemli bir gözdağı vermiş oldu. “Şili deneyimi,” üçüncü dünyanın sol hareketleri için umut kırıcı bir hadise olmanın ötesinde, biçimlendirilmekte olan neoliberal politikalar için bir deneme tahtası olarak hizmet gördü.

Liberalizm Yazıları -1-

“Liberalizm Yazıları” serisinin bu ikinci kısmından itibaren, Batı’nın Müdahaleci Ahlakı üzerine Wallerstein’ın yazdıklarını tartışmaya kısa bir süreliğine ara verip, 1970’ten günümüze dek Şili’de olup bitenlere ve dünya kapitalist ekonomisinin bugünkü pozisyonuna yaptığı etkiye değinmek istiyorum (İşin aslı, Şili hakkında konuşacaklarımız, doğrudan olmayan bir müdahalecilik biçimini ele alacağından meseleden fazlaca uzaklaştığımız söylenemez).

Şili’yi dört kısımda ele alacağım, bunlar sırasıyla şu şekilde olacak:

  • Bölüm 1/4 : 1973 Öncesi Dışsal Gelişmeler
  • Bölüm 2/4 : Askeri Darbe Öncesinde Şili’de Vaziyet
  • Bölüm 3/4 : Askeri Darbe ve Sonrası
  • Bölüm 4/4 : Kapitalizmin Bugününden Şili’ye Retrospektif bir Bakış

Yazıları her ne kadar katı bir bilimsel üslupla kaleme almayacak olsam da, her bir yazıda öne çıkan kaynakları sizlere aktaracağım.

Kısa bir teorik malumat ile başlayıp günümüze kadar süren tartışmaları irdeleyecek olan Şili ve Neoliberal Kıskaç yazıları, 25 Mayıs Çarşamba’dan itibaren başlıyor.

    

    BU YAZIYA HENÜZ YORUM YAPILMAMIŞ

    SİZ NE DÜŞÜNÜYORSUNUZ?

    Bu sitedeki bütün içerik Creative Commons lisansıyla korunmaktadır. Bazı hakları saklıdır. 2014